* ( « كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ » ) * اين آيه انكار از ارتكاب گناهانى است كه فرمود بين قلب و درك حق حائل مىشود ، و مراد از « محجوب بودن از پروردگارشان در روز قيامت » محروم بودنشان از كرامت قرب و منزلت او است . و شايد مراد آن مفسر « 1 » هم كه گفته : منظور محجوب بودن از رحمت خداست همين باشد . پس معناى محجوب بودن اين نيست كه از معرفت خدا محجوبند ، چون در روز قيامت همه حجابها بر طرف مىشود ، يعنى همه اسبابهاى ظاهرى كه در دنيا واسطه ميان خدا و خلق بودند از كار مىافتند و در نتيجه تمام خلايق معرفتى تام و كامل به خداى تعالى پيدا مىكنند ، هم چنان كه فرمود : « لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّه الْواحِدِ الْقَهَّارِ » « 2 » و نيز فرمود : « وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّه هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ » « 3 » . * ( « ثُمَّ إِنَّهُمْ لَصالُوا الْجَحِيمِ » ) * معنايش اين است كه ايشان داخل جحيم خواهند شد ، دخولى كه بيرون شدن برايش نيست . - بعضى « 4 » گفته‌اند معنايش اين است كه حرارت آن را مىچشند - . و كلمه « ثم » در اين آيه و آيه بعديش براى تراخى و بعديت در كلام است ، پس بعديت زمانى نيست ، بلكه رتبى است . * ( « ثُمَّ يُقالُ هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِه تُكَذِّبُونَ » ) * اين آيه توبيخى كوبنده است از خازنان دوزخ و يا از اهل دوزخ ، به كسانى كه وارد آن مىشوند . * ( « كَلَّا إِنَّ كِتابَ الأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ وَما أَدْراكَ ما عِلِّيُّونَ كِتابٌ مَرْقُومٌ » ) * اين سه آيه نيز ردع است ، البته در معناى ردعى كه در آيه * ( « كَلَّا إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ » ) * بود ، و كلمه « عليون » - همانطور كه در سابق هم گفتيم - به معناى علوى روى علو ديگر است ، و يا به عبارتى ديگر علوى دو چندان كه با درجات عالى و منازل قرب به خداى تعالى منطبق مىشود ، هم چنان كه گفتيم سجين بر خلاف اين معنا است .

--> ( 1 ) الجامع لاحكام القرآن ، ج 10 ، ص 261 . ( 2 ) در آن روز سلطنت عالم با كيست ؟ با خداى قاهر منتقم يكتا است . سوره مؤمن ، آيه 16 . ( 3 ) و مىدانند كه خداوند حق مبين است . سوره نور ، آيه 25 . ( 4 ) روح المعانى ، ج 30 ، ص 73 .